جراحی سرطان سینه یکی از اصلی ترین روشهای درمانی برای کنترل و حذف بافت درگیر در این بیماری است. انتخاب نوع عمل به مرحله بیماری، اندازه توده، وضعیت غدد لنفاوی و شرایط عمومی بیمار بستگی دارد. اما آیا همه بیماران مبتلا به این عارضه به یک نوع جراحی نیاز دارند یا روش درمان در هر فرد متفاوت است؟ امروزه با پیشرفت تکنیک های جراحی، امکان حفظ بخش بیشتری از بافت پستان و بهبود نتایج درمان فراهم شده است. در این مقاله، به بررسی مفهوم جراحی، انواع روش ها، افراد نیازمند به عمل، مزایا، عوارض و مراقبت های مهم پس از جراحی می پردازیم پس با ما همراه باشید.
جراحی سرطان سینه چیست؟
جراحی سرطان سینه به مجموعه اقداماتی گفته می شود که با هدف خارج کردن توده سرطانی، کنترل گسترش بیماری و افزایش شانس درمان انجام می گیرد. در این روش با توجه به وضعیت بیمار، ممکن است فقط تومور و حاشیه اطراف آن برداشته شود یا کل بافت پستان خارج گردد.
تصمیم گیری درباره نوع جراحی بر اساس اندازه تومور، محل ضایعه، مرحله سرطان سینه و نظر تیم درمان انجام می شود. در بسیاری از موارد، جراحی بخشی از یک برنامه درمانی کامل است و ممکن است با شیمی درمانی، رادیوتراپی یا درمان دارویی همراه شود. هدف اصلی از این مداخله، حذف بافت درگیر و کاهش احتمال عود بیماری در آینده است.
انواع جراحی سرطان سینه
بهتر است بدانید نوع جراحی در بیماران مبتلا به سرطان پستان یکسان نیست و بر اساس شدت بیماری، گستردگی ضایعه و شرایط بافت سینه تعیین می شود. برخی روش ها با هدف حفظ پستان انجام می شوند و برخی دیگر برای برداشتن کامل بافت درگیر به کار می روند. شناخت انواع جراحی به بیماران کمک می کند تا درک دقیق تری از روند درمان و گزینه های موجود داشته باشند.
جراحی حفظ پستان
در این روش، تنها توده سرطانی و مقدار محدودی از بافت سالم اطراف آن برداشته می شود تا بخش اصلی پستان حفظ گردد. جراحی حفظ پستان معمولا در مراحل اولیه بیماری و زمانی که تومور محدود و قابل کنترل باشد انجام می شود. بعد از عمل، در بسیاری از موارد رادیوتراپی نیز برای کاهش خطر عود توصیه می شود. این جراحی برای بیمارانی مناسب است که شرایط بافتی و مرحله بیماری اجازه حفظ ظاهر پستان را فراهم کند.
ماستکتومی
ماستکتومی به معنای برداشتن کامل بافت پستان است و در مواردی انجام می شود که حجم درگیری وسیع باشد یا امکان حفظ پستان وجود نداشته باشد. این روش ممکن است ساده، رادیکال تعدیل شده یا همراه با بازسازی سینه باشد. انتخاب ماستکتومی معمولا به اندازه تومور، وجود چند کانون درگیری و نظر جراح بستگی دارد. در برخی بیماران، این روش به کاهش بهتر احتمال باقی ماندن بافت درگیر کمک می کند.
بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان
در این روش، نخستین غدد لنفاوی که احتمال انتشار سلول های سرطانی به آنها بیشتر است بررسی و در صورت نیاز خارج می شوند. جراحی غدد لنفاوی نگهبان کمک می کند تا میزان گسترش بیماری به ناحیه زیر بغل مشخص شود. اگر غدد لنفاوی نگهبان سالم باشند، ممکن است نیازی به تخلیه گسترده غدد نباشد. این موضوع احتمال بروز برخی عوارض مانند لنف ادم را کاهش می دهد.
تخلیه غدد لنفاوی زیر بغل
اگر بررسی ها نشان دهد که سرطان به غدد لنفاوی زیر بغل گسترش یافته است، ممکن است تخلیه این غدد ضروری باشد. این روش برای کنترل بهتر بیماری و تعیین مرحله دقیق تر آن انجام می شود. با وجود اهمیت درمانی، این جراحی با عوارضی مانند تورم دست یا محدودیت حرکت شانه همراه می باشد.
جراحی بازسازی سینه
بازسازی سینه معمولا بعد از ماستکتومی یا همزمان با آن انجام می شود و هدف آن بازگرداندن شکل ظاهری پستان است. این بازسازی ممکن است با استفاده از پروتز یا بافت بدن خود بیمار انجام گیرد. انتخاب نوع بازسازی به شرایط جسمانی، برنامه درمانی و ترجیح بیمار بستگی دارد.
چه کسانی به جراحی سرطان سینه نیاز دارند؟
نیاز به جراحی در همه بیماران یکسان نیست و به عوامل متعددی مانند مرحله بیماری، اندازه تومور، محل درگیری و پاسخ به درمان های اولیه بستگی دارد. در برخی افراد، جراحی نخستین اقدام درمانی است و در برخی دیگر پس از شیمی درمانی یا درمان هدفمند انجام می شود.
| گروه بیماران | دلیل نیاز به جراحی |
| بیماران با تومور موضعی | برای خارج کردن توده و جلوگیری از پیشرفت بیماری |
| بیماران در مراحل اولیه | جراحی شانس درمان قطعی را افزایش می دهد |
| افراد با درگیری محدود پستان | امکان انجام جراحی حفظ پستان وجود دارد |
| بیماران با درگیری وسیع | ماستکتومی برای کنترل بهتر بیماری لازم می شود |
| افراد با عود موضعی بیماری | جراحی برای حذف مجدد بافت درگیر انجام می شود |
| بیمارانی که به درمان اولیه پاسخ کافی نداده اند | ممکن است جراحی بخشی از برنامه تکمیلی درمان باشد |
| بیماران با درگیری غدد لنفاوی | برای بررسی یا تخلیه غدد زیر بغل نیاز به عمل دارند |
بیشتر بخوانید: اقدامات قبل از جراحی سرطان سینه
مزایای جراحی سرطان سینه
جراحی سرطان سینه یکی از موثرترین روش ها برای حذف مستقیم بافت درگیر و کاهش بار بیماری در بدن محسوب می شود. بسته به نوع عمل و مرحله بیماری، مزایای این روش ممکن است از نظر درمانی و تشخیصی قابل توجه باشد. به طور کلی مزایای این جراحی به شرح زیر است:
- کاهش حجم بیماری
- حذف توده سرطانی
- بررسی وضعیت غدد لنفاوی
- کمک به تعیین مرحله دقیق بیماری
- امکان بازسازی شکل ظاهری سینه
- کاهش احتمال گسترش بیشتر تومور
- امکان حفظ پستان در برخی بیماران
- کمک به انتخاب درمان های تکمیلی
- افزایش شانس کنترل موضعی بیماری
عوارض جراحی سرطان سینه
هر نوع جراحی ممکن است با عوارض کوتاه مدت یا بلندمدت همراه باشد و جراحی سرطان سینه نیز از این قاعده مستثنی نیست. شدت و نوع عوارض جراحی سرطان سینه به وسعت عمل، وضعیت عمومی بیمار و روش جراحی بستگی دارد. آگاهی از این موارد به بیمار کمک می کند تا با آمادگی بیشتر وارد روند درمان شود و در صورت مشاهده علائم غیرعادی، پیگیری لازم را انجام دهد.
- لنف ادم
- خونریزی
- ایجاد اسکار
- تورم و التهاب
- عفونت محل عمل
- درد پس از جراحی
- محدودیت حرکت شانه
- عدم تقارن ظاهری سینه
- تجمع مایع در محل جراحی
- بی حسی یا کاهش حس پوست
مراقبت بعد از جراحی سرطان سینه
رعایت مراقبت های بعد از عمل سرطان سینه، بخش مهمی از روند بهبودی و پیشگیری از عوارض احتمالی است. بیمار باید علاوه بر توجه به وضعیت زخم، برنامه دارویی، فعالیت بدنی و مراجعات منظم پزشکی را نیز به دقت دنبال کند. در ادامه به برخی از مراقبت های بعد از جراحی اشاره می نماییم:
- استراحت کافی باید در کنار تحرک کنترل شده رعایت شود.
- محل جراحی باید تمیز، خشک و مطابق توصیه پزشک پانسمان شود.
- مراجعه منظم برای معاینه و بررسی روند بهبودی اهمیت زیادی دارد.
- رژیم غذایی متعادل و دریافت مایعات کافی در روند ترمیم موثر است.
- تمرینات حرکتی شانه باید فقط طبق نظر پزشک یا فیزیوتراپیست انجام شود.
- از انجام فعالیت سنگین و بلند کردن اجسام تا زمان مجاز باید خودداری شود.
- استفاده از لباس راحت و مناسب به کاهش فشار روی محل جراحی کمک می کند.
- در صورت مشاهده تب، ترشح، قرمزی یا خونریزی باید سریع پیگیری پزشکی انجام شود.
- در صورت تخلیه غدد لنفاوی، مراقبت از دست همان سمت باید با دقت بیشتری انجام شود.
- داروهای تجویز شده باید طبق دستور بهترین جراح انکولوژی در تهران و بدون وقفه مصرف شوند.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، جراحی سرطان سینه یکی از ارکان اصلی درمان این بیماری است و نقش مهمی در حذف توده، کنترل موضعی بیماری و بهبود شانس درمان ایفا می کند. نوع جراحی با توجه به مرحله بیماری، وضعیت بافت پستان و شرایط عمومی بیمار انتخاب می شود و برای همه افراد یکسان نیست. آشنایی با انواع جراحی، مزایا، عوارض و مراقبت های بعد از عمل، به بیمار کمک می کند تا با آگاهی بیشتری مسیر درمان را دنبال کند.
