سرطان آندومتر یکی از رایج ترین انواع سرطان های زنان بوده که در لایه داخلی رحم یعنی آندومتر شروع به رشد می کند. اما چرا برخی زنان بیشتر در معرض این بیماری قرار می گیرند؟ عوامل خطر و نشانه های اولیه سرطان آندومتر کدامند و چگونه میتوان آن را به موقع تشخیص داد؟ این سوالات از مهمترین دغدغه هایی بوده که بسیاری از زنان و خانواده ها با آن مواجه اند. در این مقاله به بررسی کامل سرطان آندومتر، علل بروز، علائم، روشهای تشخیص و درمان آن بپردازیم پس با ما همراه باشید.
سرطان آندومتر چیست؟
سرطان آندومتر نوعی سرطان بوده که از رشد غیرطبیعی سلول ها در پوشش داخلی رحم یعنی آندومتر آغاز می شود. رحم عضوی توخالی و شکل گلابی مانند در ناحیه لگن زنان است که وظیفه اصلی آن فراهم کردن محیط مناسب برای رشد جنین است. بهتر است بدانید این عارضه گاهی به عنوان سرطان رحم نیز شناخته می شود.
این نوع سرطان معمولا به صورت آدنوکارسینوم ظاهر می شود و به هورمون استروژن وابسته است. لازم به ذکر است که این سرطان با سرطان دهانه رحم که اغلب از نوع کارسینوم سلول سنگفرشی است، متفاوت است. همچنین در رحم ممکن است انواع نادرتری از سرطان مانند سارکوم میومتر ایجاد شود که شیوع کمتری دارند.
یکی از مزایای مهم این سرطان این است که در مراحل اولیه تشخیص داده می شود زیرا باعث بروز علائمی مانند خونریزی نامنظم یا غیرطبیعی واژینال می شود که بیماران را به دنبال مراقبت های پزشکی سوق می دهد. در صورتی که بیماری به موقع شناسایی شود، جراحی برای برداشتن رحم به طور موثری این سرطان را درمان کند.
علائم سرطان آندومتر
علائم سرطان آندومتر در مراحل اولیه بیماری ظاهر می شوند و به تشخیص زودهنگام آن کمک می کنند. این علائم اغلب با تغییرات غیرطبیعی در خونریزی قاعدگی یا پس از یائسگی بروز می کنند و توجه به آنها برای شروع درمان به موقع بسیار مهم است. علائم این عارضه به شرح زیر است:
- ترشحات غیرعادی واژن
- خونریزی بین دورههای قاعدگی
- خونریزی واژینال پس از یائسگی
- درد یا احساس ناراحتی در ناحیه لگن
- خونریزی غیرطبیعی قبل یا حوالی یائسگی
- افزایش حجم یا طول مدت قاعدگی (بینظمی قاعدگی)
بیشتر بخوانید: سرطان پانکراس چیست؟
دلایل بروز سرطان اندومتر
علت دقیق بروز سرطان آندومتر هنوز به طور کامل شناخته نشده اما می دانیم که این بیماری از تغییراتی در سلول های پوشش داخلی رحم (آندومتر) ناشی می شود. این تغییرات در ساختار DNA سلول ها رخ می دهد و باعث می شود سلول ها رفتار غیرطبیعی از خود نشان دهند. نتیجه این فرآیند، تجمع سلول های غیرعادی و تشکیل تومور بوده که به بافت های سالم اطراف آسیب می رسانند و در مراحل پیشرفته تر به سایر بخش های بدن سرایت می کند. علل بروز این بیماری عبارتند از:
- دیابت نوع 2
- فشار خون بالا
- چاقی و اضافه وزن
- سن بالا (به ویژه پس از یائسگی)
- ناباروری یا عدم بارداری در طول زندگی
- شروع قاعدگی زودهنگام یا یائسگی دیررس
- تغییرات ژنتیکی در DNA سلول های آندومتر
- مصرف طولانی مدت داروهای هورمونی مانند تاموکسیفن
- افزایش سطح هورمون استروژن بدون تعادل با پروژسترون
- سابقه خانوادگی سرطان آندومتر یا سایر سرطان های دستگاه تناسلی
- سندرم لینچ (یک نوع اختلال ژنتیکی مرتبط با افزایش خطر سرطان)
عوامل خطر سرطان آندومتر
اغلب این سرطان با تغییر در تعادل هورمون های جنسی زنان به ویژه استروژن و پروژسترون مرتبط است. افزایش طولانی مدت سطح استروژن بدون تعادل کافی پروژسترون، مهمترین عامل خطر ابتلا به این بیماری محسوب می شود. این بی تعادلی ممکن است بنا به دلایل مختلفی ایجاد شود که در ادامه به مهمترین عوامل افزایش خطر آن اشاره می نماییم:
- دیابت نوع 2
- یائسگی دیررس (پس از 52 سالگی)
- نداشتن سابقه بارداری (نولی پار بودن)
- سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)
- شروع قاعدگی در سنین پایین (قبل از 12 سالگی)
- مصرف داروهای هورمون درمانی حاوی استروژن
- چاقی و اضافه وزن که موجب افزایش سطح استروژن می شود
- سرطان های تولید کننده استروژن مانند برخی تومورهای تخمدان
- هیپرپلازی آتیپیک آندومتر (تغییرات پیش سرطانی در پوشش رحم)
- چرخه های بدون تخمک گذاری که پروژسترون کافی ترشح نمی شود
- استفاده طولانی مدت از داروی تاموکسیفن (برای درمان سرطان سینه)
- افزایش طولانی مدت استروژن بدون همراهی پروژسترون (استروژن بدون رقیب)
- سابقه خانوادگی یا ابتلا به سندرم لینچ (HNPCC)، یک اختلال ژنتیکی مرتبط با افزایش خطر سرطان
روشهای تشخیص سرطان اندومتر
تشخیص سرطان آندومتر یکی از مراحل مهم بوده که با دقت و بررسی های مختلف انجام می شود تا وجود سرطان تأیید شده و میزان پیشرفت آن مشخص گردد. برای تشخیص دقیق، پزشکان از مجموعه ای از روش ها و آزمایش ها بهره می برند که هر کدام نقش مهمی در بررسی سلامت رحم و پوشش داخلی آن ایفا می کنند. از جمله روشهای تشخیص این بیماری عبارتند از:
- معاینه لگن
- هیستروسکوپی
- بیوپسی آندومتر
- اتساع و کورتاژ (D&C)
- سونوگرافی ترانس واژینال
نکته: پس از تایید تشخیص سرطان آندومتر، بیمار به جراح انکولوژی ارجاع داده می شود تا بهترین روش های درمانی مطابق با شرایط فردی او برنامه ریزی شود.
روشهای درمان سرطان آندومتر
تشخیص دقیق سرطان آندومتر تنها گام نخست در مسیر درمان این بیماری است و پس از آن، انتخاب روشهای درمانی مناسب اهمیت بسیاری دارد. روشهای درمانی سرطان آندومتر به مرحله بیماری، سلامت عمومی بیمار و ترجیحات پزشک بستگی دارد و ترکیبی از چند روش برای افزایش اثربخشی درمان به کار گرفته می شود. در ادامه به مهمترین روشهای درمانی این بیماری اشاره می نماییم:
- ایمونوتراپی
- شیمی درمانی
- درمان هدفمند
- مراقبت تسکینی
- هورمون درمانی
- پرتودرمانی (پرتودرمانی خارجی، براکی تراپی)
- جراحی (هیسترکتومی، سالپنگو-اوفورکتومی، برداشتن غدد لنفاوی)
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، سرطان آندومتر یکی از شایع ترین انواع سرطان در دستگاه تناسلی زنان است که با تشخیص به موقع و درمان مناسب، امکان کنترل و بهبود قابل توجهی دارد. آگاهی از علائم، عوامل خطر و انجام معاینات منظم نقش بسزایی در پیشگیری و تشخیص زودهنگام این بیماری ایفا می کند. درمان های متنوعی مانند جراحی، پرتودرمانی، شیمی درمانی و درمان های هدفمند در دسترس است که با توجه به شرایط هر بیمار به کار گرفته می شوند تا بهترین نتیجه حاصل شود. در این مسیر، مشاوره و درمان تحت نظر متخصصان مجربی مانند دکتر فرزاد واقف داوری، فوق تخصص جراحی عمومی و انکولوژی نقش مهمی در انتخاب روش درمان دارد.
