عوارض جراحی سرطان سینه یکی از مهمترین موضوعاتی است که بیماران قبل از عمل و در دوره نقاهت با آن روبه رو می شوند. آگاهی از این عوارض کمک می کند تا فرد با دید واقع بینانه تری برای درمان آماده شود و علائم طبیعی را از نشانه های هشداردهنده تشخیص دهد. بسیاری از افراد می پرسند آیا همه بیماران بعد از جراحی با مشکل خاصی مواجه می شوند یا شدت عوارض در هر فرد متفاوت است؟ در ادامه، مهمترین عوارض بعد از جراحی سرطان سینه از جمله درد، تورم، عفونت، خونریزی، سروما، لنف ادم، بی حسی، محدودیت حرکت دست، سفتی، درد عصبی و جای بخیه و اسکار بررسی می شود.
عوارض جراحی سرطان سینه
جراحی سرطان سینه یکی از روشهای اصلی درمان این بیماری است و بسته به شرایط بیمار به صورت جراحی حفظ پستان یا برداشتن کامل سینه انجام می شود. با وجود اهمیت این روش درمانی، بروز برخی عوارض بعد از عمل کاملا قابل انتظار است و همیشه به معنای مشکل خطرناک نیست. شدت عوارض جراحی سرطان سینه در بیماران مختلف یکسان نیست و به نوع جراحی، برداشت غدد لنفاوی، وضعیت ترمیم بدن و مراقبت های پس از عمل بستگی دارد.
درد
درد بعد از عمل از شایع ترین عوارض جراحی سرطان سینه است و معمولا در ناحیه سینه، زیر بغل یا اطراف محل بخیه احساس می شود. شدت این درد به نوع جراحی و وسعت بافت برداشته شده بستگی دارد و در روزهای اول بیشتر است. در بسیاری از موارد، درد با داروهای تجویزشده و رعایت توصیه های پزشکی قابل کنترل خواهد بود. اگر درد بعد از جراحی سرطان سینه به مرور کمتر نشود یا ناگهان شدیدتر شود، باید احتمال عفونت، التهاب یا آسیب عصبی بررسی شود.
تورم
تورم پس از جراحی معمولا به دلیل واکنش طبیعی بدن به آسیب بافتی و تجمع مایع در ناحیه عمل ایجاد می شود. این تورم ممکن است در سینه، دیواره قفسه سینه یا حتی بازو دیده شود و در روزهای ابتدایی شایع تر است. در اغلب بیماران، تورم به تدریج و با استراحت، استفاده از دارو و رعایت مراقبت های بعد از جراحی سرطان سینه کاهش می یابد.
عفونت
عفونت یکی از عوارض مهم بعد از جراحی سرطان سینه است که روند بهبود را مختل می کند. قرمزی، گرمی محل عمل، ترشح از زخم، درد رو به افزایش و تب از نشانه های شایع عفونت هستند. رعایت بهداشت زخم، مصرف دقیق آنتی بیوتیک در صورت تجویز و تعویض صحیح پانسمان در کاهش خطر عفونت اهمیت زیادی دارد.
خونریزی
خونریزی بعد از جراحی ممکن است به صورت خروج خون از محل بخیه یا تجمع خون در بافت های زیر پوست دیده شود. مقدار کمی ترشح خونی در ساعات یا روزهای اول طبیعی می باشد اما خونریزی مداوم یا شدید نیاز به بررسی فوری دارد. گاهی خونریزی باعث ایجاد هماتوم می شود که با تورم، درد و تغییر رنگ پوست همراه است.
سروما
سروما به تجمع مایع شفاف در محل جراحی گفته می شود و از عوارض نسبتا شایع به شمار می آید. این حالت معمولا بعد از برداشتن بافت سینه یا غدد لنفاوی رخ می دهد و ممکن است به شکل تورم نرم یا احساس پری در ناحیه عمل ظاهر شود. برخی سروماها خودبه خود جذب می شوند اما در مواردی نیاز به تخلیه توسط پزشک وجود دارد. اگر سروما درمان نشود، ممکن است باعث ناراحتی، تاخیر در ترمیم زخم یا افزایش خطر عفونت شود.
لنف ادم
لنف ادم یکی از شناخته شده ترین عوارض جراحی سرطان سینه است که بیشتر بعد از برداشت غدد لنفاوی زیر بغل دیده می شود. در این وضعیت، به دلیل اختلال در تخلیه مایع لنفاوی، بازو، دست یا ناحیه زیر بغل متورم می شود. این تورم ممکن است بلافاصله یا حتی ماه ها و سال ها بعد از جراحی ایجاد شود و گاهی با احساس سنگینی و ناراحتی همراه است. تشخیص زودهنگام، انجام تمرینات مناسب و رعایت مراقبت های تخصصی در کنترل لنف ادم نقش مهمی دارد.
بی حسی
بی حسی معمولا به دلیل آسیب یا تحریک اعصاب سطحی در حین عمل ایجاد می شود. این حالت بیشتر در ناحیه سینه، اطراف بخیه یا زیر بغل احساس می شود و در برخی بیماران موقتی است. با گذشت زمان ممکن است بخشی از حس طبیعی بازگردد اما در بعضی موارد بی حسی برای مدت طولانی باقی می ماند. هرچند این عارضه همیشه خطرناک نیست اما آگاهی از آن به بیمار کمک می کند انتظار واقع بینانه تری از روند بهبودی داشته باشد.
محدودیت حرکت دست
محدودیت حرکت دست یکی دیگر از عوارض های بعد از جراحی محسوب می شود که به ویژه پس از جراحی های وسیع تر یا برداشت غدد لنفاوی دیده می شود. بیمار ممکن است هنگام بالا بردن دست، چرخش شانه یا انجام کارهای روزمره احساس درد و سفتی داشته باشد. این مشکل در صورت بی تحرکی طولانی مدت یا ترس از حرکت می تواند تشدید شود. انجام تمرینات توصیه شده توسط بهترین جراح انکولوژی در تهران معمولا در بازگشت دامنه حرکتی موثر است.
سفتی و کشیدگی
احساس سفتی و کشیدگی در ناحیه سینه، زیر بغل یا شانه بعد از عمل، از عوارض نسبتا شایع جراحی سرطان سینه محسوب می شود. این وضعیت معمولا به دلیل ترمیم بافت، التهاب یا ایجاد بافت اسکار به وجود می آید. برخی بیماران این احساس را هنگام کشیدن دست، صاف ایستادن یا خوابیدن به پهلو بیشتر تجربه می کنند. رسیدگی زودهنگام، تمرینات کششی مناسب و پیروی از برنامه توانبخشی به کاهش این مشکل کمک می کند.
درد عصبی
درد عصبی از جمله عوارضی است که ممکن است بعد از جراحی به صورت سوزش، تیر کشیدن، گزگز یا حساسیت غیرعادی بروز کند. این درد معمولا ناشی از درگیری یا آسیب اعصاب کوچک در حین جراحی است و گاهی حتی پس از ترمیم ظاهری زخم ادامه پیدا می کند. لازم به ذکر است درد عصبی کیفیت خواب، فعالیت روزانه و آرامش بیمار را تحت تاثیر قرار می دهد.
جای بخیه و اسکار
جای بخیه و اسکار بخشی طبیعی از روند ترمیم پس از جراحی است اما شدت و ظاهر آن در افراد مختلف متفاوت خواهد بود. نوع جراحی، مهارت جراح، وضعیت پوست و نحوه مراقبت از زخم بر شکل نهایی اسکار تاثیر می گذارد. در برخی بیماران، اسکار به مرور کم رنگ تر و نرم تر می شود اما در بعضی افراد ممکن است برجسته یا سفت باقی بماند.
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، عوارض جراحی سرطان سینه بخشی از روند درمان هستند اما شناخت درست آنها از نگرانی بی مورد و بروز مشکلات جدی جلوگیری می کند. بسیاری از این عوارض مانند درد، تورم، بی حسی یا سفتی با گذشت زمان کاهش پیدا می کنند و با مراقبت مناسب بهتر کنترل می شوند. در مقابل، علائمی مانند عفونت، خونریزی شدید یا لنف ادم نیاز به توجه بیشتری دارند و نباید نادیده گرفته شوند. آگاهی بیمار از عوارض بعد از عمل، نقش مهمی در پیگیری درمان و بهبود کیفیت زندگی دارد.
