سرطان مثانه یکی از شایع ترین سرطان های دستگاه ادراری بوده که بیشتر در مردان و افراد بالای 55 سال مشاهده می شود. این بیماری زمانی رخ می دهد که سلول های پوشش داخلی مثانه به طور غیرطبیعی رشد کرده و به مرور زمان به سایر لایه های مثانه یا حتی اندام های دیگر گسترش پیدا می کنند. اما چه عواملی باعث بروز این سرطان می شوند و چگونه میتوان علائم آن را زودتر تشخیص داد؟ آیا راه هایی برای پیشگیری یا درمان موثر آن وجود دارد؟ در این مقاله به بررسی علل و عوامل خطر سرطان مثانه، علائم، روشهای تشخیص، روشهای درمان و پیشگیری از آن می پردازیم پس با ما همراه باشید.
سرطان مثانه چیست؟
سرطان مثانه یکی از شایع ترین انواع سرطان دستگاه ادراری بوده که از سلول های پوشاننده داخلی مثانه آغاز می شود. مثانه یک اندام توخالی و عضلانی در بخش تحتانی شکم است که نقش آن ذخیره سازی ادرار قبل از دفع از بدن می باشد. بهتر است بدانید این بیماری در سلول های خاصی به نام سلول های اوروتلیال شکل می گیرد؛ سلول هایی که سطح داخلی مثانه، کلیه ها و لوله های حالب (اتصال دهنده کلیه به مثانه) را پوشانده اند.
خوشبختانه بیشتر موارد سرطان در مراحل اولیه شناسایی می شوند یعنی زمانی که بیماری هنوز محدود بوده و درمان پذیری بالایی دارد. با این حال، نکته مهم و نگران کننده این است که حتی اگر سرطان در همان مراحل اولیه درمان شود، همچنان احتمال بازگشت یا عود آن وجود دارد. به همین دلیل، بیماران مبتلا باید برای مدت طولانی تحت پیگیری و بررسی های منظم قرار گیرند تا در صورت بازگشت بیماری، اقدامات لازم به موقع انجام شود.
علائم سرطان مثانه
سرطان مثانه بیماری ای بوده که اغلب در مراحل اولیه علائم قابل توجهی از خود نشان می دهد اما بسیاری از افراد ممکن است این نشانه ها را با مشکلات ساده ادراری اشتباه بگیرند. از آنجا که مثانه نقش مهمی در ذخیره و دفع ادرار دارد، هرگونه اختلال در عملکرد آن به سرعت با علائم آزاردهنده همراه می شود.
تشخیص به موقع این بیماری به ویژه با توجه به احتمال عود مجدد پس از درمان از اهمیت بالایی برخوردار است. مراجعه زودهنگام به پزشک، پیگیری توسط بهترین جراح انکولوژی تهران نقش تعیین کننده ای در موفقیت درمان دارد. علائم این سرطان به شرح زیر است:
- تکرر ادرار
- احساس نیاز فوری به دفع ادرار
- کمردرد (به ویژه در یک طرف)
- وجود خون در ادرار (هماچوری)
- احساس درد یا سوزش هنگام ادرار
- تغییر رنگ ادرار (قرمز روشن یا تیره مانند نوشابه)
بیشتر بخوانید: سرطان آندومتر چیست؟
دلایل بروز سرطان مثانه
سرطان مثانه زمانی شکل می گیرد که سلول های طبیعی پوشش داخلی مثانه دچار تغییراتی در DNA خود می شوند. این تغییرات ژنتیکی به سلول ها دستور می دهند که بی وقفه تقسیم شوند و برخلاف سلول های طبیعی، از بین نروند. تجمع این سلول های غیرطبیعی منجر به تشکیل تومور می شود. لازم به ذکر است علت دقیق بروز این تغییرات در همه افراد مشخص نیست اما عوامل متعددی شناسایی شده اند که خطر ابتلا به این نوع سرطان را افزایش می دهند. دلایل و عوامل خطر سرطان مثانه عبارتند از:
- استعمال سیگار
- جنسیت مردانه
- عفونت انگلی شیستوزومیازیس
- سابقه پرتودرمانی در ناحیه لگن
- عفونت های مزمن و مکرر مثانه
- استفاده طولانی مدت از سوند ادراری
- افزایش سن (بیشتر در افراد بالای 50 سال)
- عوامل ژنتیکی و سابقه خانوادگی سرطان مثانه
- نژاد (شایع تر در سفید پوستان نسبت به سیاه پوستان)
- قرار گرفتن طولانی مدت در معرض مواد شیمیایی خاص
- شیمی درمانی با برخی داروهای خاص مانند سیکلوفسفامید
انواع سرطان مثانه
سرطان مثانه از انواع مختلفی از سلول های موجود در دیواره داخلی مثانه منشا می گیرد. نوع سلولی که سرطان از آن آغاز می شود، نقش بسزایی در انتخاب روش درمان و پیش آگهی بیماری دارد. به همین دلیل، شناخت نوع سرطان برای تصمیم گیری دقیق در مورد روند درمان اهمیت فراوانی دارد.
کارسینوم اوروتلیال (Urothelial Carcinoma)
شایع ترین نوع سرطان بوده و قبلا با عنوان کارسینوم سلول انتقالی شناخته می شد. این نوع از سلول هایی شروع می شود که پوشش داخلی مثانه، حالب ها و مجرای ادرار را تشکیل می دهند. این سلول ها توانایی منبسط و منقبض شدن دارند تا متناسب با حجم ادرار درون مثانه تغییر شکل دهند. این نوع سرطان علاوه بر مثانه در مسیرهای ادراری دیگر نیز دیده می شود.
کارسینوم سلول سنگفرشی (Squamous Cell Carcinoma)
این نوع سرطان کمتر شایع بوده و با تحریکات مزمن مثانه در ارتباط است. عواملی مانند عفونت های طولانی مدت مثانه یا استفاده مداوم از سوند ادراری در ایجاد آن نقش بسزایی دارند. در برخی مناطق جهان به ویژه مناطقی که عفونت انگلی شیستوزومیازیس رایج است، بروز این نوع سرطان بالاتر است.
بیشتر بخوانید: سرطان پروستات چیست؟
آدنوکارسینوم (Adenocarcinoma)
بهتر است بدانید نوعی نادر از سرطان مثانه است که از سلول های غده ای منشا می گیرد؛ سلول هایی که مسئول ترشح مخاط در مثانه هستند. اگرچه آدنوکارسینوم مثانه شیوع کمی دارد اما تشخیص آن برای تعیین مسیر درمان اهمیت زیادی دارد.
سرطانهای ترکیبی (Mixed Histology)
در برخی بیماران، تومور شامل ترکیبی از دو یا چند نوع سلول سرطانی است. در این موارد، تصمیم گیری درمانی پیچیده تر می شود و نیاز به بررسی دقیق توسط تیم متخصص از جمله جراح انکولوژی دارد.
بیشتر بخوانید: سرطان کیسه صفرا چیست؟
روشهای تشخیص سرطان مثانه
بهتر است بدانید تشخیص زودهنگام سرطان مثانه نقش مهمی در موفقیت درمان دارد. اگر علائمی مانند وجود خون در ادرار یا مشکلات مکرر ادراری مشاهده شود، پزشک برای بررسی دقیق تر ممکن است مجموعه ای از آزمایش ها و روش های تشخیصی را تجویز کند. حال در ادامه به مهمترین روشهای تشخیص این عارضه اشاره می نماییم:
- NMP-22
- UroVysion
- ImmunoCyt
- سیستوسکوپی
- سونوگرافی مثانه
- پیلوگرام رتروگراد
- سی تی اوروگرام (CT Urogram)
- بیوپسی یا برداشت نمونه بافت از مثانه
- TURBT (برداشتن تومور سطحی از مثانه از طریق مجرای ادرار)
- آزمایش سیتولوژی ادرار (بررسی سلول های سرطانی در نمونه ادرار)
- آزمایش نوار ادرار و بررسی میکروسکوپی ادرار برای مشاهده گلبول های قرمز
روشهای درمان سرطان مثانه
درمان سرطان مثانه با توجه به نوع، درجه و مرحله بیماری، وضعیت کلی بیمار بسیار متنوع می باشد. هدف از درمان ها ریشه کن کردن کامل سرطان، کنترل بیماری، کاهش علائم یا ترکیبی از این موارد می باشد. روشهای درمان سرطان مثانه به شرح زیر است:
- جراحی
- پرتو درمانی
- ایمونوتراپی
- شیمی درمانی
- درمان ترکیبی و حفظ مثانه
- درمان هدفمند برای سرطان های پیشرفته
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، سرطان مثانه یکی از شایع ترین انواع سرطان دستگاه ادراری بوده که در مراحل اولیه تشخیص و درمان به موقع، شانس بالایی برای بهبودی دارد. رعایت عوامل پیشگیری، تشخیص زودهنگام و پیگیری منظم، نقش بسیار مهمی در کاهش عوارض و افزایش کیفیت زندگی بیماران ایفا می کند. درمان های متنوعی شامل جراحی، شیمی درمانی و ایمونوتراپی با توجه به نوع و مرحله بیماری وجود دارد که توسط تیم های تخصصی پزشکی برنامه ریزی و اجرا می شود. دکتر فرزاد واقف داوری، جراح عمومی و فوق تخصص آنکولوژی با تخصص و تجربه در زمینه درمان سرطان های دستگاه ادراری به بیماران کمک می کند تا بهترین روشهای درمانی را با توجه به شرایط خاص خود دریافت کنند.
