سرطان کیسه صفرا یکی از نادرترین اما خطرناک ترین انواع سرطان های دستگاه گوارش بوده که تا مراحل پیشرفته، بدون علائم باقی می ماند. این بیماری از بافت های داخلی کیسه صفرا، اندامی کوچک در زیر کبد که مسئول ذخیره و آزادسازی صفرا است، شروع می شود. به دلیل علائم مبهم و شباهت آن با بیماری های خوش خیم مانند سنگ صفرا، بسیاری از بیماران تا زمان پیشرفت بیماری متوجه مشکل نمی شوند. اما چه عواملی باعث بروز این نوع سرطان می شود؟ در این مقاله به بررسی کامل سرطان کیسه صفرا، دلایل بروز، عوامل خطر، علائم هشداردهنده، روشهای تشخیص و جدیدترین راهکارهای درمانی می پردازیم پس با ما همراه باشید.
سرطان کیسه صفرا چیست؟
سرطان کیسه صفرا نوعی بیماری بدخیم بوده که از رشد غیرطبیعی سلول ها در بافت داخلی کیسه صفرا آغاز می شود. کیسه صفرا اندامی کوچک، گلابی شکل و نسبتا پنهان در زیر کبد است که وظیفه اصلی آن ذخیره و آزادسازی صفرا برای کمک به هضم چربی هاست. اگرچه این سرطان نسبت به دیگر سرطان های دستگاه گوارش شیوع کمتری دارد اما به دلیل تشخیص دیرهنگام، اغلب خطرناک تر است.
چرا این سرطان اغلب دیر تشخیص داده می شود؟ پاسخ ساده است: کیسه صفرا به دلیل موقعیت پنهان خود در بدن، در مراحل اولیه علائم مشخصی ایجاد نمی کند و اگر هم علائمی ظاهر شود، معمولا شبیه به بیماری های شایع تری مانند سنگ کیسه صفرا یا مشکلات کبدی است. به همین دلیل در بسیاری از موارد، سرطان تا زمانی که به سایر بافت ها گسترش نیافته، شناسایی نمی شود و در آن مرحله، درمان آن دشوارتر خواهد بود.
علائم سرطان کیسه صفرا
سرطان کیسه صفرا یکی از سرطان های نادر اما جدی دستگاه گوارش است که اغلب در مراحل ابتدایی خاموش و بدون علائم باقی می ماند. این بیماری زمانی بروز می شود که سلول های غیرطبیعی در پوشش داخلی کیسه صفرا شروع به رشد و تکثیر می کنند. به دلیل موقعیت پنهان کیسه صفرا در بدن و شباهت علائم این سرطان به بیماری های شایع تری مثل سنگ صفرا یا التهاب کیسه صفرا، تشخیص آن در مراحل اولیه دشوار است و وقتی کشف می شود که به مراحل پیشرفته رسیده است. علائم احتمالی این بیماری به شرح زیر است:
- نفخ شکم
- کاهش وزن بدون دلیل
- وجود توده قابل لمس در شکم
- درد در قسمت بالای سمت راست شکم
- زرد شدن پوست و سفیدی چشم ها (زردی)
بیشتر بخوانید: سرطان پوست چیست؟
دلایل بروز سرطان کیسه صفرا
سرطان کیسه صفرا به صورت پنهان و بدون علائم واضح آغاز می شود اما در سطح سلولی، فرآیند شکل گیری آن پیچیده و خطرناک است. این بیماری زمانی رخ می دهد که سلول های طبیعی پوشش داخلی کیسه صفرا دچار تغییرات ژنتیکی می شوند و به رشد و تکثیر بی رویه ادامه می دهند. بهتر است بدانید هنوز علت دقیق بروز این سرطان به طور کامل مشخص نیست اما پژوهش ها برخی عوامل موثر و زمینه ساز را شناسایی کرده اند که احتمال بروز این بیماری را افزایش می دهند. مهمترین دلایل بروز این عارضه به شرح زیر است:
- تشکیل تومور: سلول های جهش یافته ممکن است به تومور تبدیل شده و به بافت های سالم اطراف حمله کنند.
- جهش در DNA سلول های پوششی کیسه صفرا: این تغییرات ژنتیکی باعث رشد و بقای غیرطبیعی سلول ها می شود.
- گسترش به سایر بافت ها (متاستاز): در صورت پیشرفت بیماری، سلول های سرطانی میتوانند جدا شده و به دیگر اندام ها منتقل شوند.
- آغاز از سلول های غده ای داخلی: بیشتر سرطان های کیسه صفرا از نوع آدنوکارسینوما هستند که از سلول های غده ای سطح داخلی کیسه صفرا شروع می شوند.
عوامل خطر سرطان کیسه صفرا
عوامل متعددی احتمال ابتلا به این بیماری را افزایش می دهند. این عوامل به ویژگی های فردی، سابقه پزشکی و شرایط خاص مربوط به کیسه صفرا و مجاری صفراوی بستگی دارند. مهمترین عوامل خطر بروز این سرطان عبارتند از:
- افزایش سن: این سرطان بیشتر در افراد بالای 65 سال دیده می شود، اگرچه در موارد نادر ممکن است در افراد جوان یا حتی کودکان نیز رخ دهد.
- جنسیت مؤنث: احتمال ابتلا در زنان بیشتر از مردان است که احتمالا به دلیل نقش هورمون استروژن و ارتباط آن با افزایش خطر سنگ کیسه صفراست.
- بیماری های دیگر کیسه صفرا: وجود پولیپ های صفراوی، عفونت های مکرر یا التهاب مزمن دیواره کیسه صفرا از جمله عواملی هستند که زمینه ساز بروز سرطان می باشند.
- التهاب مزمن مجاری صفراوی: بیماری هایی مانند کلانژیت اسکلروزان اولیه که باعث التهاب طولانی مدت مجاری صفراوی می شوند، یکی دیگر از عوامل مهم افزایش دهنده این عارضه هستند.
- سابقه سنگ کیسه صفرا: وجود یا سابقه سنگ های صفراوی به ویژه اگر اندازه آنها بزرگ باشد، خطر ابتلا را افزایش می دهد. با این حال بسیاری از افراد دارای سنگ صفرا هرگز به سرطان دچار نمی شوند.
بیشتر بخوانید: سرطان پانکراس چیست؟
روشهای تشخیص سرطان کیسه صفرا
تشخیص این بیماری مرحله ای بسیار حساس و حیاتی در روند بیماری است. به دلیل آنکه این نوع سرطان تا مراحل پیشرفته علائم واضحی ندارد، پزشکان برای شناسایی دقیق آن از ترکیبی از بررسی های بالینی، آزمایش های خون، تصویربرداری های پیشرفته و روش های تهاجمی تر استفاده می کنند. مهمترین روشهای تشخیص سرطان کیسه صفرا به شرح زیر است:
- بررسی شرح حال و علائم بیمار
- آزمایش خون
- سونوگرافی شکم
- ام آر آی (MRI)
- سی تی اسکن (CT scan)
- تصویربرداری کامل از شکم و قفسه سینه
- کلانژیوگرافی رزونانس مغناطیسی (MRCP)
- کلانژیوپانکراتوگرافی رتروگراد اندوسکوپیک (ERCP)
- جراحی اکتشافی با لاپاراسکوپی برای بررسی گسترش سرطان
بیشتر بخوانید: سرطان مثانه چیست؟
روشهای درمان سرطان کیسه صفرا
لازم به ذکر است هدف اصلی درمان این عارضه، حذف یا کنترل سلول های سرطانی و بهبود کیفیت زندگی بیمار است. معمولا جراحی اولین روش درمانی است اما در صورتی که سرطان پیشرفته باشد یا امکان جراحی نباشد، درمان های دیگری به کار گرفته می شوند. روشهای درمان سرطان کیسه صفرا به شرح زیر است:
- جراحی
- پرتودرمانی
- ایمونوتراپی
- شیمی درمانی
- درمان هدفمند
- جراحی برداشت کیسه صفرا (کولهسیستکتومی)
- جراحی برداشت کیسه صفرا همراه با بخش هایی از کبد و مجاری صفراوی
بیشتر بخوانید: سرطان کبد چیست؟
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، سرطان کیسه صفرا یکی از بیماری های نادر اما جدی بوده که به دلیل عدم بروز علائم واضح در مراحل اولیه اغلب دیر تشخیص داده می شود و همین موضوع درمان آن را دشوار می سازد. شناخت عوامل خطر، علائم هشداردهنده و روشهای تشخیص به موقع نقش مهمی در افزایش احتمال درمان موفق این بیماری دارد. درمان سرطان کیسه صفرا نیازمند همکاری تیمی متخصص و انتخاب روشهای مناسب بر اساس شرایط هر بیمار است. برای دریافت مشاوره تخصصی و درمان دقیق میتوانید به دکتر فرزاد واقف داوری، متخصص جراحی عمومی و جراح انکولوژی مراجعه کنید که با تجربه و دانش خود در این زمینه همراه شما خواهد بود.
