سرطان مری نوعی بیماری جدی و نسبتا شایع بوده که در آن سلول های پوشاننده داخلی مری به طور غیرعادی و کنترل نشده رشد می کنند. این سرطان در هر بخشی از مری به وجود می آید اما در بسیاری از موارد، زمانی تشخیص داده می شود که بیماری پیشرفته شده است. مردان بیشتر از زنان به این سرطان مبتلا می شوند و سن بالای 55 سال، مصرف سیگار و الکل از عوامل خطر مهم آن به شمار می روند. اگرچه درمان قطعی در مراحل پیشرفته دشوارتر است اما تشخیص زودهنگام شانس موفقیت درمان را افزایش دهد. در این مقاله قصد داریم به بررسی موضوعات مختلفی اعم از علائم، دلایل بروز، انواع، روشهای پیشگیری، تشخیص و درمان این عارضه بپردازیم پس با ما همراه باشید.
سرطان مری چیست؟
سرطان مری یکی از انواع سرطان های دستگاه گوارش فوقانی بوده که در آن سلول های مری به شکلی غیرطبیعی و کنترل نشده شروع به رشد می کنند. مری لوله ای عضلانی و توخالی است که غذا را از دهان به معده منتقل می کند و نقش مهمی در فرآیند بلع و گوارش دارد.
سرطان مری از سلول های لایه داخلی مری آغاز می شود و ممکن است در هر بخشی از این لوله رخ دهد. این بیماری بیشتر در سنین بالا و به ویژه در مردان دیده می شود و عوامل خطر آن شامل مصرف طولانی مدت سیگار و الکل، رفلاکس معده به مری و برخی شرایط پیش زمینه ای مانند مری بارت هستند. علائم اولیه آن اغلب مبهم است اما مشکل در بلع غذا (دیسفاژی) یکی از نخستین علائم شایع این عارضه محسوب میشود.
علائم سرطان مری
بهتر است بدانید سرطان مری در مراحل اولیه بدون علائم بوده و به همین دلیل ممکن است تا زمان پیشرفت بیماری تشخیص داده نشود. علائم این سرطان زمانی بروز می کند که تومور رشد کرده و فضای داخلی مری را تنگ کرده باشد. بروز علائم به ویژه مشکلات بلع، اغلب زنگ خطری بوده که نباید نادیده گرفته شود. تشخیص زودهنگام با مراجعه به بهترین تیم جراحی سرطان در تهران هنگام مشاهده علائم تاثیر زیادی در روند درمان دارد. شایع ترین علائم سرطان مری به شرح زیر است:
- استفراغ خونی
- کاهش وزن بی دلیل
- مشکل در بلع (دیسفاژی)
- درد هنگام بلع (ادینوفاژی)
- سرفه مکرر یا صدای گرفته
- درد یا سوزش در قفسه سینه
- تشدید سوزش معده یا علائم رفلاکس
- تهوع یا بازگشت غذا بعد از خوردن
- احساس گیر کردن غذا در گلو یا قفسه سینه
دلایل بروز سرطان مری
سرطان مری زمانی رخ می دهد که سلول های پوشاننده مری دچار جهش های ژنتیکی شوند و به جای عملکرد طبیعی، به طور بی رویه رشد و تکثیر کنند. این رشد غیرقابل کنترل منجر به تشکیل تومور می شود که بافت های اطراف را تخریب کرده و به سایر اندام ها گسترش می یابد.
لازم به ذکر است همیشه علت دقیق بروز این سرطان مشخص نیست اما تحقیقات نشان می دهد که ترکیبی از عوامل ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی در بروز این عارضه نقش بسزایی دارد. در ادامه به مهمترین دلایل بروز سرطان مری اشاره می نماییم:
- چاقی
- مصرف سیگار
- جنسیت مردانه
- مصرف زیاد الکل
- ابتلا به مری بارت
- سندرم پترسون-براون-کلی
- سابقه خانوادگی فتق هیاتال
- مصرف کم میوه و سبزیجات
- اختلالات نادر مانند آشالازی و تیلوز
- افزایش سن (به ویژه بالای ۵۵ سال)
- رژیم غذایی ناسالم (پرچرب و کم فیبر)
- رفلاکس مزمن معده به مری (GORD)
- قرار گرفتن طولانی مدت در معرض مواد شیمیایی سرطان زا
انواع سرطان مری
این بیماری بر اساس نوع سلولی که درگیر بیماری می شود به چند نوع مختلف تقسیم می گردد. شناخت این انواع به درک بهتر مسیر درمان کمک می کند. بهتر است بدانید دو نوع اصلی این سرطان، آدنوکارسینوم و سرطان سلول سنگفرشی هستند که بیشترین موارد ابتلا را به خود اختصاص می دهند. انواع اصلی این عارضه عبارتند از:
- آدنوکارسینوم: از سلول های غددی ای منشا می گیرد که در قسمت تحتانی مری قرار دارند و وظیفه ترشح مخاط را بر عهده دارند. این نوع عمدتا در بخش پایینی مری دیده می شود و بیشتر در مردان سفیدپوست در کشورهای غربی مانند آمریکا رایج است.
- سرطان سلول سنگفرشی: از سلول های نازک و صاف لایه داخلی مری شروع می شود و بیشتر در نواحی میانی و فوقانی مری رخ می دهد. این نوع در سطح جهانی به ویژه در برخی مناطق آسیا و آفریقا شایع تر است.
- انواع نادرتر: شامل سرطان سلول کوچک، سارکوم، لنفوم، ملانوما و کوریوکارسینوم می شود که موارد ابتلا به آنها بسیار کمتر بوده و مسیر درمانی خاص خود را دارند.
بیشتر بخوانید: سرطان کبد چیست؟
عوامل خطر در سرطان مری
سرطان مری یکی از بیماری های جدی دستگاه گوارش بوده که به دلیل تغییرات سلولی غیرطبیعی در پوشش داخلی مری ایجاد می شود. برخی عوامل می توانند احتمال بروز این نوع سرطان را افزایش دهند به ویژه عواملی که موجب التهاب، تحریک یا آسیب مداوم به بافت مری می شوند. مهمترین عوامل خطر در ابتلا به این عارضه عبارتند از:
- چاقی
- مصرف الکل
- سیگار کشیدن
- رفلاکس صفرا
- بیماری آشالازی
- ابتلا به مری بارت
- مصرف کم میوه و سبزیجات
- نوشیدن مکرر مایعات بسیار داغ
- رفلاکس معده به مری (GERD)
- پرتودرمانی به ناحیه قفسه سینه یا شکم
عوارض سرطان مری
لازم به ذکر است این عارضه در مراحل پیشرفته مشکلات و عوارض جدی برای بیمار ایجاد می کند که تاثیر قابل توجهی بر کیفیت زندگی و سلامت کلی او دارد. این عوارض ناشی از رشد تومور و تاثیر آن بر عملکرد طبیعی مری و بافت های اطراف است. به طور کلی عوارض شایع این بیماری به شرح زیر است:
- درد ناشی از پیشرفت سرطان
- خونریزی تدریجی یا گاهی شدید از مری
- انسداد مری و سختی در عبور غذا و مایعات
بیشتر بخوانید: سرطان پانکراس چیست؟
روشهای پیشگیری از سرطان مری
سرطان مری یکی از بیماری هایی بوده که پیشگیری از آن به طور کامل امکان پذیر نیست اما با رعایت برخی نکات میتوان احتمال ابتلا را به طور قابل توجهی کاهش داد. بهترین روشهای پیشگیری از این عارضه به شرح زیر است:
- مصرف الکل را محدود کنید و به میزان متعادل بنوشید.
- به صورت منظم حداقل 30 دقیقه در اغلب روزهای هفته ورزش کنید.
- غربالگری منظم برای افراد دارای مری بارت به تشخیص زودهنگام کمک می کند.
- وزن خود را در محدوده سالم نگه دارید و در صورت نیاز تحت نظر پزشک کاهش وزن داشته باشید.
- رژیم غذایی غنی از میوه ها و سبزیجات تازه داشته باشید و از مصرف زیاد مکمل های ویتامین پرهیز کنید.
- سیگار را ترک کنید و در صورت نیاز از روش های حمایتی و دارویی کمک بگیرید و اگر سیگاری نیستید هرگز شروع نکنید.
روشهای تشخیص سرطان مری
کانسر مری یکی از بیماری های جدی بوده که تشخیص زودهنگام آن نقش بسیار مهمی در بهبود روند درمان و افزایش احتمال موفقیت دارد. برای تشخیص و ارزیابی این بیماری، روش های مختلفی وجود دارد که عبارتند از:
- ام آر آی (MRI)
- معاینه بالینی توسط پزشک
- سی تی اسکن (CT Scan)
- آندوسکوپی فوقانی (گاستروسکوپی)
- آزمایش تصویربرداری با اشعه ایکس
- بیوپسی (نمونه برداری از بافت مشکوک)
- اسکن PET (توموگرافی انتشار پوزیترون)
- سونوگرافی آندوسکوپی (EUS) برای بررسی عمق نفوذ تومور
- برونکوسکوپی (در صورت نیاز برای بررسی گسترش به نواحی تنفسی)
بیشتر بخوانید: سرطان تیروئید چیست؟
روشهای درمان سرطان مری
بهتر است بدانید برای درمان این بیماری روش های متعددی با توجه به شرایط بیمار و ویژگی های تومور وجود دارد. انتخاب بهترین روش درمانی به عوامل مختلفی مانند محل و اندازه تومور، مرحله بیماری، وضعیت عمومی سلامت بیمار و ترجیحات شخصی بستگی دارد. روشهای درمان سرطان مری عبارتند از:
- ایمونوتراپی
- شیمی درمانی
- درمان فتودینامیک (PDT)
- ترکیب شیمی درمانی و پرتودرمانی
- جراحی (برداشتن بخشی یا تمام مری)
- پرتودرمانی (خارجی و داخلی یا براکی تراپی)
- دارو درمانی هدفمند (مانند آنتی بادی های مونوکلونال)
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، کانسر مری از جمله بیماری های پیچیده بوده که در صورت تشخیص زودهنگام و انتخاب درمان مناسب می توان شانس موفقیت درمان را به شکل چشمگیری افزایش داد. آگاهی بیماران از گزینه های درمانی مختلف از جمله جراحی، شیمی درمانی، پرتودرمانی و روشهای نوین مانند ایمونوتراپی و درمان هدفمند نقش مهمی در تصمیم گیری درست و کاهش عوارض بیماری دارد. در این مسیر، مراجعه به پزشکانی که تخصص و تجربه بالینی گسترده در درمان سرطان های گوارشی دارند از اهمیت زیادی برخوردار است. دکتر فرزاد واقف داوری با سابقه ارزشمند در درمان انواع تومورهای دستگاه گوارش از جمله سرطان مری یکی از گزینه های قابل اعتماد برای بیماران در درمان این بیماری است.
