سرطان روده بزرگ یکی از شایع ترین و در عین حال قابل پیشگیری ترین انواع سرطان در جهان بوده که سالانه جان هزاران نفر را می گیرد. این بیماری معمولا از پولیپ های خوش خیم در روده بزرگ یا راست روده شروع می شود و در صورت عدم تشخیص و درمان به موقع گسترش می یابد و خطرات جدی برای سلامت شما عزیزان ایجاد می کند. در این مقاله قصد داریم به بررسی سرطان روده بزرگ، عوامل خطر، دلایل، علائم، انواع، روشهای پیشگیری و درمان آن بپردازیم پس با ما همراه باشید.
سرطان روده بزرگ چیست؟
سرطان روده بزرگ یکی از شایع ترین سرطان های دستگاه گوارش بوده که از بخش انتهایی روده یا راست روده (رکتوم) آغاز می شود. این بیماری اغلب به صورت تدریجی و از طریق رشد توده های کوچکی به نام پولیپ در دیواره داخلی روده شکل می گیرد. بسیاری از این پولیپ ها در ابتدا خوش خیم و بدون علائم بوده اما برخی از آنها در طول سال ها به سرطان تبدیل می شوند.
نکته مهم اینجاست که برخلاف بسیاری از سرطان ها، سرطان روده بزرگ قابل پیشگیری بوده زیرا با انجام غربالگری منظم میتوان پولیپ ها را قبل از بدخیم شدن شناسایی و خارج کرد. به همین دلیل افراد بالای 45 سال یا کسانی که در معرض عوامل خطر مانند سابقه خانوادگی، بیماری های التهابی روده یا سبک زندگی ناسالم قرار دارند باید بررسی های دوره ای را جدی بگیرند.
دلایل بروز سرطان روده بزرگ
سرطان روده بزرگ در اثر رشد غیرعادی سلول ها در پوشش داخلی روده بزرگ یا راست روده ایجاد می شود. این رشد اغلب با ایجاد توده های کوچکی به نام پولیپ آغاز می شود. بهتر است بدانید برخی از پولیپ ها تحت تاثیر عوامل مختلف به سرطان تبدیل می شوند.
اگرچه دلیل دقیق بروز سرطان روده بزرگ در همه افراد مشخص نیست اما پژوهش ها نشان می دهند که مجموعه ای از عوامل ژنتیکی، محیطی و سبک زندگی در افزایش خطر ابتلا این عارضه نقش دارند. مهمترین دلایل بروز این عارضه به شرح زیر است:
- مصرف دخانیات
- چاقی یا اضافه وزن
- سابقه بیماری های ارثی
- مصرف بیش از حد الکل
- کم تحرکی و سبک زندگی نشسته
- وجود بیش از ۳ پولیپ در کولون
- افزایش سن (به ویژه بالای ۴۵ سال)
- سابقه شخصی ابتلا به سرطان های دیگر
- داشتن پولیپ های آدنوماتوز یا دندانه دار
- مشاهده دیسپلازی پس از برداشتن پولیپ
- تغییرات ژنتیکی و آسیب به DNA سلولی
- وجود پولیپ هایی با اندازه بیش از ۱ سانتی متر
- رژیم غذایی سرشار از گوشت قرمز یا فرآوری شده
- سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان روده بزرگ یا پولیپ های روده
- بیماری های التهابی مزمن روده مانند کولیت اولسراتیو یا بیماری کرون
بیشتر بخوانید: سرطان سینه چیست؟
علائم سرطان روده بزرگ
در بسیاری از موارد سرطان روده بزرگ در مراحل اولیه بدون علائم یا با نشانه های بسیار خفیف ظاهر می شود. این موضوع باعث می شود بسیاری از افراد علائم ابتدایی را نادیده بگیرند یا با مشکلات گوارشی ساده اشتباه بگیرند. لازم به ذکر است آگاهی از نشانه های این بیماری و مراجعه به موقع به بهترین جراح انکولوژی تهران نقش بسزایی در تشخیص زودهنگام و موفقیت درمان دارد. شایع ترین علائم سرطان روده بزرگ عبارتند از:
- کم خونی
- استفراغ
- تنگی نفس
- نفخ شکم مداوم
- خستگی مفرط
- درد یا ناراحتی شکمی
- احساس تخلیه ناقص روده
- کاهش وزن غیرقابل توجیه
- وجود خون در مدفوع یا خونریزی از مقعد
- تغییر مداوم در عادت اجابت مزاج (یبوست، اسهال یا احساس نیاز فوری به دفع)
مراحل سرطان روده بزرگ
مراحل سرطان روده بزرگ بر اساس میزان پیشرفت بیماری و گسترش سلول های سرطانی به بخش های مختلف بدن به چند مرحله تقسیم می شود. مراحل این سرطان به صورت عددی از 0 تا 4 (و گاهی مرحله راجعه) تقسیم بندی می شود که در ادامه به آنها اشاره می نماییم:
مرحله 0
سلول های غیرطبیعی فقط در سطح داخلی دیواره روده (مخاط) مشاهده می شوند و هنوز به عمق دیواره یا سایر بافت ها نفوذ نکرده اند. لازم به ذکر است درمان در این مرحله ساده تر و با احتمال موفقیت بالا انجام می شود.
مرحله 1
سلول های سرطانی به لایه های داخلی یا عضلانی دیواره روده نفوذ کرده اند اما هنوز به گره های لنفاوی یا سایر بخش های بدن سرایت نکرده اند.
مرحله 2
سرطان از دیواره روده فراتر رفته و ممکن است به بافت های اطراف نفوذ کرده باشد اما گره های لنفاوی هنوز درگیر نشده اند. این مرحله خود با توجه به میزان گسترش موضعی تومور شامل چند زیرمرحله می باشد.
مرحله 3
در این مرحله سلول های سرطانی به یک یا چند گره لنفاوی اطراف روده سرایت کرده اند اما هنوز به اندام های دور بدن متاستاز نداده اند. این مرحله نیز شامل مراحل مختلفی بوده که شدت درگیری گره های لنفاوی را مشخص می کند.
مرحله 4
سرطان به اندام های دوردست مانند کبد، ریه، تخمدان ها یا غشای پوشاننده شکم متاستاز داده است. این مرحله پیشرفته ترین مرحله سرطان روده بزرگ بوده و درمان آن ترکیبی از روش های جراحی، شیمی درمانی و سایر درمان های پیشرفته می باشد.
مرحله راجعه (عود کننده)
در این حالت، سرطان بعد از درمان اولیه مجددا بازمی گردد و ممکن است در همان محل اولیه یا در سایر قسمت های بدن ظاهر شود.
بیشتر بخوانید: تومورهای GIST دستگاه گوارش
پیشگیری از سرطان روده بزرگ
پیشگیری از سرطان روده بزرگ یکی از مهمترین راهکارها برای حفظ سلامت دستگاه گوارش و کاهش خطر ابتلا به این بیماری شایع است. بسیاری از موارد سرطان روده بزرگ با اصلاح سبک زندگی، تغذیه مناسب، فعالیت بدنی منظم و انجام غربالگری به موقع قابل پیشگیری یا تشخیص زودهنگام هستند. اگرچه برخی عوامل مانند سن یا سابقه خانوادگی قابل تغییر نیستند اما رعایت نکات پیشگیرانه نقش بسیار موثری در کاهش احتمال ایجاد پولیپ و تبدیل آن به سرطان دارد.
| روش پیشگیری | توضیح کوتاه | تاثیر در کاهش خطر |
|---|---|---|
| تغذیه سالم | مصرف سبزیجات، میوه ها، غلات کامل و غذاهای پرفیبر | کمک به سلامت روده و کاهش احتمال ایجاد پولیپ |
| کاهش مصرف گوشت قرمز | محدود کردن سوسیس، کالباس و گوشت های فرآوری شده | کاهش خطر التهاب و تغییرات غیرطبیعی در روده |
| فعالیت بدنی منظم | ورزش روزانه یا حداقل چند روز در هفته | بهبود عملکرد روده و کاهش خطر ابتلا |
| حفظ وزن مناسب | جلوگیری از اضافه وزن و چاقی | کاهش یکی از عوامل خطر مهم سرطان روده بزرگ |
| ترک سیگار | پرهیز از مصرف دخانیات | کاهش خطر بسیاری از سرطان ها از جمله روده بزرگ |
| پرهیز از الکل | محدود کردن یا قطع مصرف نوشیدنی های الکلی | کمک به کاهش آسیب سلولی |
| غربالگری منظم | انجام کولونوسکوپی یا آزمایش مدفوع طبق نظر پزشک | تشخیص زودهنگام پولیپ و پیشگیری از پیشرفت بیماری |
| توجه به سابقه خانوادگی | بررسی خطر در صورت وجود سابقه بیماری در خانواده | شروع غربالگری در سن مناسب و تحت نظر پزشک |
| درمان پولیپ روده | برداشتن پولیپ های مشکوک قبل از سرطانی شدن | یکی از موثرترین روشهای پیشگیری |
| مراجعه به پزشک در صورت علائم | بررسی علائمی مانند خون در مدفوع، یبوست طولانی یا کاهش وزن | کمک به تشخیص سریع و جلوگیری از پیشرفت بیماری |
روشهای تشخیص سرطان روده بزرگ
تشخیص به موقع سرطان روده بزرگ نقشی مهمی در موفقیت درمان و افزایش طول عمر بیماران دارد. غربالگری منظم به ویژه برای افراد بالای 50 سال یا کسانی که دارای عوامل خطر هستند منجر به کشف زودهنگام پولیپ ها و تومورهای سرطانی قبل از پیشرفت بیماری می شود. مهمترین روش های تشخیص این عارضه شامل موارد زیر هستند:
- کولونوسکوپی
- آزمایش DNA مدفوع
- آزمایش خون مخفی در مدفوع
- سیگموئیدوسکوپی انعطاف پذیر
- آزمایش آنتی ژن کارسینوامبریونیک (CEA)
- کولونوگرافی با سی تی اسکن (CT کولونوگرافی)
- عکس برداری با اشعه ایکس همراه با تنقیه باریم
- تصویربرداری با سونوگرافی، سی تی اسکن یا ام آر آی
- بیوپسی (نمونه برداری بافتی) در صورت مشاهده ضایعه مشکوک
بیشتر بخوانید: سرطان تیروئید چیست؟
روشهای درمان سرطان روده بزرگ
درمان سرطان روده بزرگ به مرحله بیماری، محل دقیق تومور، اندازه آن و همچنین وضعیت عمومی سلامت بستگی دارد. در مراحل اولیه جراحی بهترین گزینه برای برداشتن توده های سرطانی بوده اما در مراحل پیشرفته تر ترکیبی از درمان ها برای کنترل بیماری به کار گرفته می شود. روشهای درمان سرطان روده بزرگ شامل موارد زیر هستند:
- ایمونوتراپی
- پرتو درمانی
- شیمی درمانی
- جراحی لاپاراسکوپی
- برداشت غدد لنفاوی درگیر
- برداشتن پولیپ در حین کولونوسکوپی
- درمان های تسکینی برای کاهش علائم
- ایجاد استوما یا خروجی مصنوعی برای دفع
- جراحی باز برای برداشتن بخش سرطانی روده
- برداشت بخشی از دیواره روده در حین کولونوسکوپی
بیشتر بخوانید: سرطان کلیه چیست؟
نتیجه گیری
با توجه به مطالب ذکر شده در بالا نتیجه می گیریم، سرطان روده بزرگ یکی از شایع ترین انواع سرطان ها بوده که تشخیص به موقع و پیشگیری مناسب نقش بسیار مهمی در افزایش شانس درمان و بهبود کیفیت زندگی شما عزیزان دارد. آگاهی از عوامل خطر، انجام منظم آزمایش های غربالگری و پیگیری دقیق علائم اولیه به تشخیص زودهنگام و درمان موثر کمک می کند. درمان سرطان روده بزرگ ترکیبی از جراحی، شیمی درمانی و پرتودرمانی است که با توجه به شرایط هر بیمار انتخاب می شود. بهتر است بدانید دکتر فرزاد واقف داوری به عنوان یکی از پزشکان برجسته در زمینه جراحی و درمان سرطان روده بزرگ با دانش و مهارت بالای خود در خدمت بیماران است و می تواند راهنمایی دقیق و درمانی موثر را به شما عزیزان ارائه دهد.
